مرد پشت دستش درست توي جايي که شصست از بقيه جدا مي شود پرنده دارد،‌آبي و مسطح و کج و کوله. دستهايش بالا مي‌آيند. گره مي خورند به ميله ها نوک انگشتها آن طرف و بقيه اين طرف. نفس يا آهي مي کشد که توي هوا مرطوب و پر دود زندان گم است. مرد روي سينه ام راه مي رود، پرايد سفيد. مرد پياده است وتند اين طرف و آن طرف را نگاه ميکند و تند مي رود. گاهي هم مسيري که بايد از بين جمعيت پياده رو طي کند نگاه مي کند با اين حال کمتر به اين وآن مي خورد.ما مورها هم آمده اند...

 مرد آزاد است. مثل مرغي که سرش را بريدي و به شوق اين آزادي در پوست خودش نمي گنجد. حتي خونش را هم اين طرف و آن طرف پخش مي کند انگار دارد شادباش مي دهد به درو ديوار. بيخ تا بيخ ميدان آدم ايستاده. هوا گرم است. رطوبت زياد است. اما گرد و خاک ساختمانهاي در حال ساخت اطرف ميدان خوب ننشسته است. جوانها هم به دو و گاهي آرامتر در حال جمع شدن هستند. مرد هنوز راه مي رود. مرد با چرثقيل جلو مي‌آيد. با اشاره مامورها جرثقيل را نگاه مي دارد. پير مردي کنار جمعيت سيگار تندش را برافروخته تر مي کند و انگار مي گويد:‌ اين همه سال گذشته و هنوز قواعد بازي رو بلد نيستيم. آخه مرد ناحسابي اين چه کاري ... که وسط حرفش فشار جمعيت او را به عقب هل مي دهد و وحرفش با جوانک بغل دستي اش گم مي شود. مرد را که بالا مي کشند. باد مي افتد و گرد و خاک بيشتري به خورد ريه مردم مي دهد. ملت هيجان زده که تا حال انگار مسابقه اي را مي ديدند و با اينکه بليط داده اند و باخته اند بايد تا آخرش را ببينند، سماجتشان کم مي شود. من هم پنجره را کيپ مي کنم. و مي نشينم و مي نوشم. چاي کيسه اي خستگي آدم را در نمي کند. انگار پنجره را دير بسته ام. گرد و خاک رفت و آمدها آمده باشد توي چايم. چند دقيقه شده و خورشيد که دارد روي ديوارهاي اطراف دست مي کشد، با تاخير آمده و دارد با سماجت جوان تر ها بازي مي کند. آنها هم با قپک هاي برجسته درجه دارها، با درجه جواني که مثل حالا شده  قد اين تخم مرغهاي آبکي يا آبهاي سفيد سوبسيد داربا صفهاي طولاني، تقلبي و لوس و بي محتوي، ايستاده اند و با گوشيهايشان مشغول هستند. خيلي هم دل و دماغ خنديدن را هم ندارند. يکيشان خيلي آرام دختري پشت پنجره طبقه همکف کوچه را نشان مي دهد و لبخندي دهانش را گشادتر مي کند. دختر با موهاي لخت و بلند و سنگينش که روي شانه ها پخش کرده، عين محافظ  سر و گردن که حتي دلت نمي آيد دست ببري زير آنها و ترکيبشان را بهم بزني و شايد بخواهي زير آنها ازگرماي آفتاب فرار کني، خيلي آرام و گستاخ پشت پنجره ايستاده و آرام لبخند به لب به جمعيت نگاه ميکند و سعي دارد خود را بي تفاوت و آرام نشان دهد. دوتا از پسرهاي جمع انگار که مسابقه ديگري در حال شروع شدن است،‌اعدام را ول مي کنند و شلنگ انداز به سمت پنجره راه مي افتند.

شنیده بودم که مارهای پیتون در استوا زندگی میکنند. هیچ خاصیتی ندارند. زیر آفتاب داغ چنبره می زنند. انگار دارند رنگ خالهای درشت روی تنهای تنومندشان را تغییر  می دهند. نرها که اصلاً تمایلی به ماده ها نشان نمی دهند و اغلب به همین دلیل هیچ نوع ازآن نبردهای سهمگین که بین انواع حیوانات بر سر مالکیت ملکه یا در حالت ساده تر ماده در میگیرد، درشان دیده نمی شود.

این بماند که ما شده بودیم دانشجو و کتاب به بغل. کتابفروشی کوچکی بود توی شهرمان که بیشتر کتاب امانت میداد. از سر خیابان با یک راه پله باریک و طولانی می رسید به تک اتاقی کم نور که دور تادورش کتاب بودتا سقف. مانده بود جلوی پنجره رو به آسمان که باز و هواگیر مینمود. دختر کتابفروشی هم به همراه کتابهای کمیاب، شب و روز را سپری میکرد. ما یعنی فقط این حقیر می رفت آنجا و مثل کارواش کتاب می گرفت و میداد بیرون. البته زمانهایی اینقدر این پا و آن پا می کردم تا مرد کتابفروش برسد و گنج جدیدی را که از دوستان و آشنایان تهیه کرده به ردیف زندانیهای بی غل وزنجیر و رنگ باخته ی امانیها تحویل دهد. آن وقت زندان بان ظریف آنها که خود زندانی اتاقی بود که روی راه پله طولانی افتاده بود، در لباسی روشن و لبخندی مهربان، بی شباهت به زندانبانهای معمول، دانه دانه آماده شان کند تا برای یک هوا خوری یک روزه و تپل ترها چند روزه آماده تحویل به ملاقاتیهای گمنام باشند. دخترک ریزه میزه و فرز بود. توی لباس اسپرتی که می پوشید به همراه کفشهای کتانی اش، صخره نورد آماتوری بود که همیشه همین صخره های پایین دست را امتحان می کرد و بین طبقات کتابها جابجا می شد.

روزهای گرم و بی حس و حال تعطیلات تابستان بود و شرجی هوای شمال هم لحظه ای آن مهربانیهای خفه کننده اش را از گل و گردنمان بر نمی داشت و زیر زمینی هم تقریباً هیچ جا پیدا نمی شد که بخزیم تویش، شده بودیم آویزان آن کتابخانه. حتی مرد صاحب کتابفروشی با دیدن کارت دانشجویی ام راه حلی برای اقامت دائم داده بود و گفته بود که با این کارت فقط مشود رفت خواستگاری مثل اینکه گفته باشد شبها هم میتوانی اینجا بمانی و زحمت رفتن وآمدن توی هوای داغ را هم نکشی. اصلاً بعد این حرف شده بودم کوه نورد و برای تمرین از پله های البرز(همان کتاب فروشی) بالا می رفتم، بلکه روزی یک کوه نورد درست و حسابی و استخوان دار شوم. پله ها انگاری تنه ماری خفته اند و به سری در اتاق اصلی کتابفروشی ختم می شدند. مار خفته هم  دختر را با کتابها بلعیده و بی خیال از شرجی گرما یا سیری پس از غذا لمیده بود. حتی یک روز  که آمدم وروی پله ها زندان بان زندانی را چمباتمه و دمق دیدم. کلی دلم برایش سوخت. بیشتر از اینکه میدیدم از آنجا دارد اول خنکی غروب دختر و پسرهای بیکار که دارند به دق و دلی روزها هم شده و یا هرچه مانده تا شب شود و بیرون ماندن بد شود، خیابان شلوغ را شخم می زنند، را نگاه میکند و برای همین یک ساعت آزادی آنها زانوی غم به بغل گرفته، پکر شدم. سلام کردم از آنها که دیگر اسم ملاقاتی تویش نیست و حکم آزادی زندان بان را ول کردم توی دورگی هنجره 18 سالگی ام.

سنگین ابرو کرد توی هم و با اکراه پله ها را بالا رفت تا پشت پیشخوان. من هم خیلی اتوماتیک بغچه امانت را گذاشتم روی پیشخوان. بنا کرد به اعتراض که چرا کتابی که نمی خوانم می برم و می آورم.  حرفش خورد توی پیشانیم. چهار تکه شد. دو تکه از زیر گونه ها آمد پایین و درست زیر آرواره ها ماسید. دوتکه دیگر هم خیلی تند و سریع رفت رو شقیقه ها و آرام آرام لول شد و جایش داغ شد.یک لحظه حس کردم مار کتابخانه هم از چرت بعد از بیدار شده و به کله اش تکانی داده انگار هوا توی سرش ایستاده باشد. خیلی آرام و دمق گفتم : "چرا... می خوانم. حتی اکثراً خلاصه میکنم." آتیش چشمهایش هری کشید و رفت پایین. آنقدر زود و سریع که روی صورتش چین انداخت. فوری تیر دوم را پراندم که کتاب دنیای صوفی را می خواهم. چین صورتش بیشتر شد، انقدر که پوست روی گونه هایش مخملی و براق شده بود و در حال پاره شدن. خیلی نمکی به همبازیش گفت که کتاب را دارد می خواند وبعد که توپ افتاد دست من گفتم خواندم خلاصه اش را می نویسم برایت. توی برگشت داشتم روی تن لیز مار به در و دیوار می خوردم و پا کوبیدن و پایین رفتنم حتی مار پله را بیشتر غلغلک می داد و و ضع پایین رفتن بدتر می شد.

شد و هیچ خلاف وعده ای نشد. من که هیچ جزوه ای ننوشته بودم دیدم با دست خودم خلاصه را تحویل استاد می دهم و ایشان هم از اینکه دانشجوی زبر و زرنگ تکلیفش را درست انجام داده خوشحال شد و خیلی شیرین تشکر کرد و حتی برخلاف اساتید دیگر که کار خودشان را بر گرده دانشجوهاشان میبینند، اعتراف کرد که آقای خیلی آقایی این خلاصه را ازم می خواست.

لازم نیست بگویم چه بر سرم آمد وقتی حس چهار پایی مفید برای جامعه انسانی توی سرم رژه می رفت. احساس می کردم حتی گوشت مار یا- چه فرق می کند حیوان حیوان است دیگر- خر را هم می توان لای توری گذاشت و طی چند روز کباب کرد، هر چقدر هم فلسفه خوانده باشد. ولی پیش خودم از اینکه  آن تابستان را کلی کتاب از یونگو هسه  گرفته تا کاستندا و کازانتزاکیس بلعیدم، خیلی ناراحت نیستم. فقط  هنوز از اثر آن تورم معده گاهی باید بروم و دوباره شمرده شمرده نشخوار کنم.

آه خدا دستانم میلرزند و این ماهی فراری توی حوض آنها آب می خواهد. من که دودستم را به قنوت برداشته ام. روبروی چشمهایم داشته پرپر میزده.، حالا تکان نمی خورد. نمرده ولی دارد دیر می شود. فقط آن قدری باشد که بتواند نفس بکشد. خدایا این مه را از جلوی چشمهایش بردار. می ترسم اگر توی آب بیفتد به هوای اینکه همه جا آب است از دستانم بپرد بیرون وآزادی را تجربه کند. سنگ دل نیستم ولی خودخواهم و ماهی روی حوض را دو دستی محکم گرفته ام.

آنروز که با تو آشنا شدم. دقیقاً همان وقت که اسمت را شنیدم انگارخدا با چکش و سنبه اش سقف ناگشوده آسمان تیره شب را سوراخ کرد. ترا ازآن سوراخ داد پایین. باور کن هنوز که ماه بدر کامل می شود. من جای پایین آمدنت را می بینم. هر ماه، تازه بریده و با لبه های تیزو نور عجیبی که ازش میاید و مال این جاها نیست. از جای بریدگی آسمان هنوز گرد وخاک تازه در حال جابجا شدن است.

راستش پسر بچه های امروزی نبودیم. نبود. اگربود هم یکی دو نفر توی کلاس ما دستگاه پخش ویدئو داشتند. چه آدمهای منحرفی و چه خانواده هایی. اصلاً قابل تصور نبود میزان انحراف این جور آدمها و اینکه خیلی راحت اسم شخص اول مملکت را بدون امام و یا حداقل آقای می آورند. همین بود که پسرک شده بود خیال باف و منحرف. شاید فیلمهایی که می گفت برای هر نمره بیست میدید، کارتون نبودند و اصلاً بدون قضیه جایزه خودش فیلمهای بابا و مامانش را می دید. از همانها که روی صورت آدم نورهای رنگی درست می کنند. از بابایم شنیده بودم کلمه اش را: مبتذل.

ما دونفری روی یک نیمکت و درست چسبیده به میز خانم معلم می نشستیم. قیافه خانمم را درست یادم نیست. ابروهای نازکی داشت و به نظرم قهوه ای رنگ. اکثراً اخموبود. ناخنهای بلندی هم داشت که گاهی به همراه گچی بلند روی تخته می شکست.

اما داستان از آنجا شد که یک روز این بغل دستی زرنگ ما مقر آمد که بله! فلان روز خانم آمده خانه شان و بعد موقع رفتن و خدا حافظی با مامانش آمده توی اتاقش در طبقه پایین. چشمتان روز بد نبیند همینها را می گفت و من شاخم بیشتر رشد می کرد و کم کم فکر می کردم بقیه بچه ها هم متوجه این جسم عجیبی که به صورت یکتا روی سر ما در حال بزرگ شدن است مشکوک می شوند و می آیند از نزدیک ماجرا را می پرسند. ولی هیچ اتفاقی نیفتاد و من از همه جا بی خبر از خودش شنیدم که: "خانم ... باهام از اون کارها کرد". خیلی عقل کردم و به روی نفهمیده خودم نیاوردم که اصلاً چه کاری. آن موقع ها هم که اصلاً از اختلاف ارتفاع یک معلم و شاگرد سوم دبستان خبر نداشتم و توی باغ این حرفها نبودم. ولی هی می خواستم با اطلاعات نداشته خودم تصویری از ماجرا توی کله ام نقاشی کنم. توی بیداری چون دست به قلمم هم زیاد خوب نبوده و نیست موفق نشدم. ولی امان از خواب آن شب. توی عالم رویا دیدم که خانم ... آمده و درست پشت به در آشپزخانه مان نسشته و دارد با مادرم حال و احوال می کند. ولی چشمتان روز بد نبیند. چیزی دیدم که هنوز قلم از بیان آن شرم دارد. خانم ... با بالاتنه لخت نشسته بود وسط آشپزخانه. دیگر چیزی نفهمیدم. فکر هم نمی کنم اتفاق خاصی هم بلد نبودم که بیفتد. به هر ترتیب بیدار که شدم دنیا روی سرم خراب بود. دیگر خواب و خوراک نداشتم. ازآن دله بازیهای گاه وبیگاه و دستبردهای یخچال خانه هم خبری نبود. مامانم تعجب کرده بود که گربه دله عابد شده و حتی برای غذا خوردن هم توی آشپزخانه پیدایش نیست. مدرسه را که اصلاً نگو و نپرس. از همان فردای خوابم، به یک بهانه کوچک شبیه اینکه جایم تنگ است و این پسره لوس است، از این دوست انگلیسی و وطن فروشم خداحافظی کردم و از خانم خواستم که بروم جایی دور، پشت دریاها، دیار مردان پاک خداوند. معلم بیچاره را بگو که هاج و واج مانده بود و قبول کرد. البته این را از نیم نگاهی که بهش کردم فهمیدم. خوب خیلی طبیعی مادرم را خواست که بیاید مدرسه.

توی مدرسه مان یک اتاق بود که معلوم نبود آبدارخانه است یا کلاً اضافی بود.البته یکبارچند بچه شیطان رادیده بودم که به حالت فلک کردن بسته بودند و فکر کنم با تهدید بهشان فهمانده بودند که مدرسه یعنی چه. از قضا ملاقات ما هم آنجا اتفاق افتاد و این به همه نگرانیم و ترس از لو رفتن خوابم کمک کرد. هی باخودم میگفتم که الآن با اولین تهدید خانم بند را به آب می دهم و دوست عزیزم را می فروشم، تازه خوابم را بگو. خودم هم شریک جرم و در ردیف دوم دادگاه یا همان نزدیکیها قرار داشتم. وقتی رفتم تو مادرم نشسته بود و خنم معلم هم آنجا بود. یک صندلی خالی ولی به نظرم خیلی خیلی باریک آنجا بین آنها بود. فقط یادم هست که جست زدم روی صندلی و ساکت و بی نفس نشستم. سرم را که آرام بالا آوردم بچه های هم کلاسی را دیدم که مثل بچه قورباغه از میله های پنجره آویزان هستند و دارند می خندند. نکند لو رفته باشم یا وقتی که لو رفتم زودی بفهمند و ... خلاصه آبرویم در خطر بود. مادرم و خانم معلم مشغول صحبت بودند. با اینکه من خیلی توی حرف گوش کردن استاد کار بودم ولی هیچ جوری فکرم جمع نمیشد تا مطلب را بگیرم. سرآخر دیدم دست خانم معلم آمد زیر چانه ام . آرام سعی داشت چانه ام را بالا بیاورد. من هم از ترس اینکه مبادا یکهو ورق برگردد و ناخنهای تیزش توی چانه ام فرو برود، با هزار خجالت سرم را با لا آوردم. ولی نمی شد توی صورتش نگاه کرد. هاله نوری که روی صورت معلم بود مثل تابلوهای افراد مقدسی که دیده بودم،اجازه نمی داد چیزی ببینم. انگار نگاهم  به یک لامپ 200 واتی افتاده باشد زود سرم را پایین انداختم و تقریباً ماجرا تمام شد. ولی این شده که چهره تنها معلم خانمم را یادم نمانده است.